Psikoteknik değerlendirme nedir ne işe yarar?

Psikoteknik değerlendirme nedir ne işe yarar?

Psikoteknik değerlendirme nedir ne işe yarar? Psikoteknik değerlendirmeden bahsedebilmek için trafik psikolojisinin tanımlanması gerekmektedir. Trafik psikolojisi, kısaca, temel uğraşı trafik ortamını anlamak ve çözümlemek olan bir alandır.

Trafik ortamının zararlı etkilerini en aza indirmek amacıyla kullanıcıların davranışlarını anlamak, öngörmek ve konuyla ilgili ölçümler sağlamak bu uğraş alanına girmektedir (Rothengatter, 2001). Çalışma konuları genel olarak üç grupta toplanmaktadır.

  • Güvenli sürücülük davranışının tanımlanması;
  • trafik kurallarını ihlal etme nedenlerinin belirlenmesi ve analizi;
  • trafik suçlularının, topluma güvenli sürücüler olarak yeniden kazandırılmasıdır.

Bu bağlamda sürücüler için geliştirilmiş özel psikolojik değerlendirmeler trafik psikolojisinin uygulamaları arasında önemli bir yer edinmektedir. Bu da karşımıza psikoteknik değerlendirmeleri çıkarmaktadır.

Arabada Kör nokta nedir ? Nasıl Tedbir Alınmalı?

Psikoteknik değerlendirme, kişinin belirli bir alandaki, işteki yeterliliğini ortaya koyması amacıyla, gerekli bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesidir. Kısacası kişinin belirli bir işe uygun olup olmadığını anlamaya yönelik değerlendirme yöntemi ve sürecidir.

Psikoteknik Değerlendirme Nedir?

Trafik algı ve motor yeteneklerinin ömrünüz boyunca aynı kalması pek mümkün değildir. Bunun için 5 yılda bir yenilenmesi gereken psikoteknik belgesi de aynı ilk kez aldığınız şekilde simülatör testlerine girmeniz ile gerçekleşmektedir

Psikoteknik değerlendirmeler farklı alanlarda uygulanmakla birlikte trafikte sürücülerin değerlendirilmesi konusunda yapılan testler trafik ortamı üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. Sürücülerin güvenli bir şekilde araç kullanmasını sağlayan özelliklerin ölçülmesi ve uygunluklarına karar verilmesi testlerin başlıca işlevidir. Sürücüler zihinsel ve psikomotor beceriler bakımından testlere tabi tutulmaktadır.

Değerlendirmeler, sürücülük için temel olan ve sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan, algı, dikkat, hafıza, muhakeme yeteneği, hız-mesafe tahmini gibi zihinsel, tepki hızı, göz, el, ayak koordinasyonu gibi psikomotor yeteneklerin düzeyinin, standart test sistemleri kullanılarak ölçülmesi şeklinde tanımlanabilir (Bukasa ve ark., 2000).

Psikoteknik değerlendirmeler, zihinsel ve psikomotor becerilerin değerlendirilmesinin yanı sıra tutum, davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin ölçülmesini de içermektedir. Risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol gibi sürücülük açısından önem taşıyan özelliklerin ölçülmesi ve sürücülük açısından uygunluğuna karar verilmesi bu değerlendirmelerin bir diğer boyutunu oluşturmaktadır.

Testlerin sonuçları, testi alan kişinin yaş, cinsiyet, kullanacağı ehliyet tipi gibi özelliklerine uygun norm grubu ile karşılaştırılarak kişinin beceri düzeyine ilişkin bir sonuç elde edilmektedir. Böylece uygun görülmeyen sürücülerin elenmesi sağlanmaktadır.

PsikoTeknik Değerlendirme Raporu Nedir?

PsikoTeknik Değerlendirme Raporu: Tanımlara ve uygulamalara bakıldığında psikoteknik değerlendirme testlerinin trafikte güvenliğin sağlanması açısından birçok faydası olduğu görülmektedir. Sürücülük sıfatının kontrol altına alınmasıyla nitelikli sürücülerin yetişmesinde rol oynayan psikoteknik değerlendirmeler, güvenli bir araç trafiğinin kilit noktası olan insan faktörünü kontrol etme imkanı sunar.

Araç trafiğinin yanı sıra yolu kullanan yayaları tehlikeli sürücülerin yarattığı risklerden korumak trafik ortamının kalitesini arttırmaktadır. Testlerin yaygın kullanılmasıyla birlikte sürücülerde yakalanacak olan düzey, can kayıplarının azalmasını sağlayacaktır.

Değerlendirmeler sonucunda sürücü adayları arasındaki farklılıkların görülmesi, sürücü adaylarına daha doğru bir yaklaşım sunulmasına katkıda bulunabilir. Bu şekilde yalnızca sürüş anının kontrolü değil trafiğe çıkış öncesi verilen eğitimin de kontrolü ve gerekirse değişiminin yapılması kolaylaşacaktır.

Diğer yandan risk taşıyan sürücülerin tutumlarını ve davranışlarını değiştirmelerine, bunları düzeltmelerine şans tanımak ve onları güvenli sürücüler olarak topluma yeniden kazandırmak için destek vermek konusunda da testler ve testlerin sonuçları kullanılabilir.

Testlerin doğru kullanımı, yaygınlaşması ve sürücülerin belli düzeylere ulaşmasıyla birlikte toplumda sağlıklı bir trafik ve sürücülük kültürünün gelişmesi sağlanacaktır.

Trafik ortamında belli bir kalitenin yakalanması güvenliğin yanında konforu da temin edecektir. Güvenli bir trafik akışı hem yolcuların hem de sürücülerin konforuna etki edecektir. Güvenliğin artmasıyla birlikte daha tahmin edilebilir hale gelecek olan güzergah süreleri memnuniyeti arttıracaktır.

Muayeneden geçmeyen plakalar nasıl değiştirilir?

Ayrıca düzenli işleyen bir trafiğin varlığı yolda geçirilen süreyi kısaltacak bu da herkesin avantajına olacaktır. Kurallara uygun hareket edilmesi gerekliliğinin yerleştiği sağlıklı bir trafik kültürüyle birlikte kuralların bir zorunluluk olarak algılanmasının önüne geçilmiş olacak ve kuralların herkesin yararına yönelik olduğu algısı yerleşecektir. Bu algı hem güvenliğin hem de konforun sağlanmasına hizmet edecektir.

Kaliteli bir trafik ortamı sürücüler, yolcular ve hatta yayalar üzerinde daha az gerginlik yaratacaktır. Herkesin kurallara uyacağını bilmek ve güven içinde yola adım atmak rahat ve düzenli bir ortam sağlayacaktır. Böyle bir ortamda nezaketin hakim olması da muhtemeldir.

Böylece insanların yolculuk esnasında diğer insanlardan zarar göreceklerine dair korkuları azalacaktır.  Diğer bir avantaj da ortaya çıkabilecek acil durumlarda görünecektir.

Düzenli ve kaliteli bir trafik herhangi bir acil durumda olay yerine ulaşmaya çalışan ambulans, itfaiye gibi araçların zaman kazanmasını sağlayacak ve istenmeyen durumların önüne geçilmesini kolaylaştıracaktır. Bir diğer avantaj olarak da kontrollerin düzenli şekilde yapılması sayılabilir.

İnsanların kurallara uyması ve trafik ortamının kalitesindeki artışla birlikte yolların gerekli kurumlarca denetlenmesi, asfalt, düzenleme gibi yapı çalışmalarının inşası ve kontrolü daha düzenli hale gelecektir. Böylece hizmet kaynaklı şikayetlerin azalmasına katkı sağlanabilir.

Tüm bu avantajların hayata geçmesi bireylerin, özellikle sürücülerin belli bir düzey, belli bir kalite kazanmasıyla gerçekleşecektir. Yerleşmesi gereken kaliteli trafik kültürünün temelinde bireyler yer almaktadır.

Bireylerin değerlendirilmesi, bilgilendirilmesi ve hatta eğitimi de psikoteknik değerlendirmelerden ve bu değerlendirme sonuçlarının doğru şekilde kullanımından geçmektedir. Kısacası kaliteli bir trafik ortamının şartı doğru değerlendirme ve değerlendirme sonuçlarının etkili şekilde kullanımıdır.

Psikoteknik raporunu kimler almak zorunda?

Ticari yük, eşya ve yolcu taşımacılığı yapan şoförler, psikoteknik belgesini almak zorundadır. Psikoteknik belgesinin fiyatı farklılık göstermekle birlikte  ortalama 170 TL civarındadır.

KAYNAKLAR :

Bukasa, B., Wenninger, U., & Yasak, Y. (2000). Sürücü Seçimi. XI. Ulusal Psikoloji Kongresi’nde düzenlenmiş çalışma grubu. 18-19 Eylül 2000. Ege Üniversitesi, İzmir.

Rothengatter, T. (2001). Objectives, topics and methods. In P.-E. Barjonet (Ed.), Traffic psychology today. (pp. 4-11). Massachusetts: Kluwer Academic Publishers.

T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, Psiko – Teknik Değerlendirme, 2019. https://www.egm.gov.tr/psiko—teknik-degerlendirme.

Türkiye Trafik Güvenliği ve Psikoteknik Değerlendirme Merkezleri Derneği İkinci Çalıştay Raporu, 2018. https://psikoteknikmerkezleridernegi.com/2-calistay.

Yasak, Y. (2002). Trafik Psikolojisi ve Psikoteknik Değerlendirmenin Tarihine Genel Bir Bakış. Türk Psikoloji Yazıları, 5 (9-10), 121-136.

Benzer İçerikler

Yapılan Yorumlar

Bir cevap yazın

Kapat